ನೇಕಾರನ ಅದೃಷ್ಟ

ಬಡ ನೇಕಾರ

ಒಂದು ಊರಿನಲ್ಲಿ ಸೋಮಿಲಕ ಎಂಬ ನೇಕಾರ ಇದ್ದ. ಮಗ್ಗದ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತರೆ ಅವನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಣ್ಣಬಣ್ಣದ ಚಿತ್ತಾರಗಳ ನಯವಾದ ಬಟ್ಟೆ ಅರಳುತ್ತಿತ್ತು. ರಾಜಕುಮಾರರು ತೊಡುವಂತಹ ಬಟ್ಟೆ ಅದು. ಆದರೂ ಎಷ್ಟು ದುಡಿದರೂ ಅವನಿಗೆ ಊಟಕ್ಕೆ, ಬಟ್ಟೆಗೆ ಆಗುವಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಂದು ಕಾಸೂ ಉಳಿಯುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.

ಅದೇ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಒರಟು ಬಟ್ಟೆ ನೇಯುವ ನೇಕಾರರು ಹಣದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದರು. ಒಂದು ದಿನ ಸೋಮಿಲಕ ಹೆಂಡತಿಗೆ ಹೇಳಿದ, “ನೋಡು, ಅವರು ನೇಯುವುದು ಒರಟು ಬಟ್ಟೆ. ಆದರೂ ರಾಶಿ ರಾಶಿ ಹಣ ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಬಾಳಿಲ್ಲ. ಬೇರೆ ಊರಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ.”

“ಊರು ಬಿಟ್ಟು ಹೋದರೆ ಹಣ ಬರುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ತಪ್ಪು,” ಎಂದಳು ಹೆಂಡತಿ. “ಆಗಬೇಕಾದದ್ದು ತಾನಾಗಿಯೇ ಆಗುತ್ತದೆ. ಆಗಬಾರದ್ದು ಎಂದಿಗೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ವಿಧಿ ಬೇಡ ಎಂದರೆ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದೂ ಜಾರಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಸಾವಿರ ಹಸುಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಕರು ತನ್ನ ತಾಯಿಯನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ನಾವು ಮಾಡಿದ್ದರ ಫಲ ನಮ್ಮನ್ನೇ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲೇ ಇದ್ದು ನಿನ್ನ ಕೆಲಸ ಮಾಡು.”

“ಇಲ್ಲ,” ಎಂದ ಸೋಮಿಲಕ. “ಒಂದು ಕೈಯಿಂದ ಚಪ್ಪಾಳೆ ಆಗದು. ತಟ್ಟೆ ತುಂಬ ಊಟ ಇದ್ದರೂ ಕೈ ಎತ್ತದಿದ್ದರೆ ತುತ್ತು ಬಾಯಿಗೆ ಬರದು. ಮಲಗಿರುವ ಸಿಂಹದ ಬಾಯಿಗೆ ಜಿಂಕೆ ತಾನಾಗಿ ಬಂದು ಬೀಳುವುದಿಲ್ಲ. ದುಡಿದರೆ ಮಾತ್ರ ಫಲ.” ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಅವನು ವರ್ಧಮಾನಪುರ ಎಂಬ ದೂರದ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೊರಟ.

ಆಲದ ಮರದ ಮೇಲೆ

ವರ್ಧಮಾನಪುರದಲ್ಲಿ ಸೋಮಿಲಕ ಮೂರು ವರ್ಷ ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ದುಡಿದ. ಮುನ್ನೂರು ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ, ಒಂದು ಕೆಂಪು ಚೀಲದಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಿ ಸೊಂಟಕ್ಕೆ ಬಿಗಿದುಕೊಂಡು, ಖುಷಿಯಿಂದ ಊರಿನ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟ.

ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ದಟ್ಟ ಕಾಡು ಸಿಕ್ಕಿತು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗಿದ. ರಾತ್ರಿ ನೆಲದ ಮೇಲೆ ಮಲಗುವುದು ಸುರಕ್ಷಿತವಲ್ಲ ಎಂದು ಅವನು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಆಲದ ಮರ ಹತ್ತಿ, ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಕೊಂಬೆಯ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿದ.

ನಡುರಾತ್ರಿ ನಿದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ಕನಸಿನಂತೆ ಇಬ್ಬರು ವಿಚಿತ್ರ ಆಕೃತಿಗಳು ಕಾಣಿಸಿದರು. ಕೋಪದಿಂದ ಕೆಂಪಾದ ಕಣ್ಣುಗಳು. ಇಬ್ಬರೂ ಒಬ್ಬರನ್ನೊಬ್ಬರು ಬೈಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಒಬ್ಬನ ಹೆಸರು ಪ್ರಯತ್ನ, ಇನ್ನೊಬ್ಬನ ಹೆಸರು ವಿಧಿ.

“ಪ್ರಯತ್ನ, ಈ ಸೋಮಿಲಕನಿಗೆ ಊಟ ಬಟ್ಟೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಏನೂ ಸಿಗಬಾರದು ಎಂದು ಇಷ್ಟು ವರ್ಷ ತಡೆದಿದ್ದೇವೆ. ಅಂಥವನಿಗೆ ಮುನ್ನೂರು ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯ ಯಾಕೆ ಕೊಟ್ಟೆ?” ಎಂದು ವಿಧಿ ಗದರಿದ.

“ನಾನೇನು ಮಾಡಲಿ, ವಿಧಿ?” ಎಂದ ಪ್ರಯತ್ನ. “ಯಾರು ಎಷ್ಟು ದುಡಿಯುತ್ತಾರೋ ಅಷ್ಟು ಫಲ ಕೊಡುವುದು ನನ್ನ ಕೆಲಸ. ಆಮೇಲೆ ಅದು ಉಳಿಯುತ್ತದೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎನ್ನುವುದು ನಿನ್ನ ಕೆಲಸ. ಬೇಕಾದರೆ ನೀನೇ ಕಿತ್ತುಕೋ.”

ಆ ಮಾತು ಕೇಳುತ್ತಲೇ ಸೋಮಿಲಕ ಬೆಚ್ಚಿ ಎದ್ದ. ತಟ್ಟನೆ ಸೊಂಟದ ಚೀಲ ಮುಟ್ಟಿ ನೋಡಿದ. ಚೀಲ ಖಾಲಿ!

ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಮರ

“ಅಯ್ಯೋ! ಮೂರು ವರ್ಷದ ದುಡಿಮೆ ಕಣ್ಣು ಮಿಟುಕಿಸುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಹೋಯಿತು. ಬರಿಗೈಯಲ್ಲಿ ಹೆಂಡತಿಗೆ, ಗೆಳೆಯರಿಗೆ ಹೇಗೆ ಮುಖ ತೋರಿಸಲಿ?” ಎಂದು ಸೋಮಿಲಕ ಕೊರಗಿದ. ಅವನು ಮನೆಗೆ ಹೋಗದೆ ಮತ್ತೆ ವರ್ಧಮಾನಪುರಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ.

ಅವನು ಮತ್ತೆ ಮಗ್ಗದ ಮುಂದೆ ಕುಳಿತ. ಈ ಸಲ ಒಂದೇ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಐನೂರು ಚಿನ್ನದ ನಾಣ್ಯ ಗಳಿಸಿದ! ಹಳೆಯ ಕಾಡಿನ ಸಹವಾಸವೇ ಬೇಡ ಎಂದು ಈ ಬಾರಿ ಬೇರೆ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಊರಿಗೆ ಹೊರಟ.

ಸೂರ್ಯ ಮುಳುಗುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅವನು ಒಂದು ಮರದ ಬಳಿ ಬಂದು ನಿಂತ. ತಲೆ ಎತ್ತಿ ನೋಡಿದರೆ, ಅದೇ ಹಳೆಯ ಆಲದ ಮರ! “ಅಯ್ಯೋ ವಿಧಿಯೇ! ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಹಾಳು ಮರ!” ಎಂದು ಅವನ ಎದೆ ಡವಡವ ಎಂದಿತು. ಬೇರೆ ಗತಿಯಿಲ್ಲದೆ ಅವನು ಕೊಂಬೆ ಹತ್ತಿ ಮಲಗಿದ.

ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಇಬ್ಬರು ಕಾಣಿಸಿದರು. “ಪ್ರಯತ್ನ, ಇವನಿಗೆ ಐನೂರು ನಾಣ್ಯ ಯಾಕೆ ಕೊಟ್ಟೆ? ಇವನಿಗೆ ಊಟ ಬಟ್ಟೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲವೇ?” ಎಂದ ವಿಧಿ. “ದುಡಿದವನಿಗೆ ಫಲ ಕೊಡುವುದು ನನ್ನ ಕೆಲಸ. ಮುಂದಿನದು ನಿನ್ನದು. ನನ್ನನ್ನು ಯಾಕೆ ದೂರುತ್ತೀಯ?” ಎಂದ ಪ್ರಯತ್ನ.

ಸೋಮಿಲಕ ಎಚ್ಚೆತ್ತು ಚೀಲ ನೋಡಿದ. ಮತ್ತೆ ಖಾಲಿ! ಅವನ ಎದೆ ಒಡೆದಂತಾಯಿತು. “ಇನ್ನು ಸಾಕು. ಎಷ್ಟು ದುಡಿದರೂ ನನ್ನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಏನೂ ಉಳಿಯುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಮಗ್ಗ, ಈ ದುಡಿಮೆ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡುತ್ತೇನೆ,” ಎಂದು ಅವನು ಬಿಕ್ಕಿ ಬಿಕ್ಕಿ ಅತ್ತ.

ಆಗ ಆ ಇಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾದ ವಿಧಿ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ. “ಆತುರ ಮಾಡಬೇಡ, ಸೋಮಿಲಕ!” ಎಂದು ಅವನ ದನಿ ಮೊಳಗಿತು.

ಕೇಳು ನಿನ್ನ ಆಸೆ

“ನಿನ್ನ ಹಣ ಕಿತ್ತುಕೊಳ್ಳುವವನು ನಾನೇ,” ಎಂದ ಆ ಆಕೃತಿ. “ಊಟ ಬಟ್ಟೆಗಿಂತ ಒಂದು ಕವಡೆಯೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿನಗೆ ಸಿಗದಂತೆ ಮಾಡುವವನೂ ನಾನೇ. ಈಗ ಮನೆಗೆ ಹೋಗು. ಆದರೆ ನನ್ನನ್ನು ಕಂಡದ್ದು ವ್ಯರ್ಥವಾಗಬಾರದು. ನಿನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನ ಆಸೆ ಏನು, ಕೇಳು.”

“ಹಾಗಾದರೆ ನನಗೆ ತುಂಬ ಹಣ ಕೊಡು,” ಎಂದ ಸೋಮಿಲಕ.

“ಅಯ್ಯಾ, ಅನುಭವಿಸಲೂ ಆಗದ, ಯಾರಿಗೂ ಕೊಡಲೂ ಆಗದ ಹಣ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಏನು ಮಾಡುತ್ತೀಯ? ಊಟ ಬಟ್ಟೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಅದು ನಿನ್ನ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.”

“ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬರದಿದ್ದರೂ ಸರಿ, ನನಗೆ ಹಣ ಬೇಕು,” ಎಂದು ಸೋಮಿಲಕ ಹಟ ಹಿಡಿದ. “ಹಣ ಇರುವವನು ನೋಡಲು ಕುರೂಪಿಯಾದರೂ, ಯಾರಿಗೂ ಏನೂ ಕೊಡದಿದ್ದರೂ, ಜನ ಅವನಿಗೆ ಮರ್ಯಾದೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ.”

ಆ ಆಕೃತಿ ಹೇಳಿತು, “ಹಾಗಾದರೆ ಮತ್ತೆ ವರ್ಧಮಾನಪುರಕ್ಕೆ ಹೋಗು. ಅಲ್ಲಿ ಇಬ್ಬರು ವರ್ತಕರ ಮಕ್ಕಳಿದ್ದಾರೆ. ಒಬ್ಬನ ಹೆಸರು ಗುಪ್ತಧನ, ಇನ್ನೊಬ್ಬನ ಹೆಸರು ಉಪಭುಕ್ತಧನ. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಹೇಗೆ ಬಾಳುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ನೋಡು. ಆಮೇಲೆ ಅವರಲ್ಲಿ ಯಾರಂತೆ ಆಗಬೇಕು ಎಂದು ನೀನೇ ಕೇಳಿಕೋ.” ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಆ ಆಕೃತಿ ಮಾಯವಾಯಿತು.

ಸೋಮಿಲಕನಿಗೆ ಏನೂ ಅರ್ಥವಾಗಲಿಲ್ಲ. ತಲೆ ತುಂಬ ಗೊಂದಲ ತುಂಬಿಕೊಂಡೇ ಅವನು ಮತ್ತೆ ವರ್ಧಮಾನಪುರದ ಕಡೆಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದ.

ಜಿಪುಣನ ಮನೆ

ಸಂಜೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ ದಣಿದ ಸೋಮಿಲಕ ಊರೆಲ್ಲ ಅಲೆದು, ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ಗುಪ್ತಧನನ ಮನೆ ಹುಡುಕಿದ. ಅವನು ಒಳಗೆ ಕಾಲಿಡುತ್ತಲೇ ಗುಪ್ತಧನನ ಹೆಂಡತಿ ಬೈದಳು. ಮಕ್ಕಳೂ ಮನೆಯ ಇತರರೂ ಗೊಣಗಿದರು.

ಆದರೂ ಸೋಮಿಲಕ ಅಂಗಳದ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಕುಳಿತ. ಊಟದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅವನ ಮುಂದೆ ಊಟವೇನೋ ಬಂತು. ಆದರೆ ಯಾರೂ ಒಂದು ಒಳ್ಳೆಯ ಮಾತೂ ಆಡಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಅಲ್ಲೇ ಮಲಗಿದ.

ನಡುರಾತ್ರಿ ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಇಬ್ಬರು ಕಾಣಿಸಿದರು. “ಪ್ರಯತ್ನ, ಈ ಸೋಮಿಲಕನಿಗೆ ಊಟ ಹಾಕಿಸಿ ಗುಪ್ತಧನನಿಗೆ ಯಾಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಖರ್ಚು ಮಾಡಿಸಿದೆ?” ಎಂದ ವಿಧಿ.

“ಅದು ನನ್ನ ತಪ್ಪಲ್ಲ, ವಿಧಿ. ಹಣ ಬರುವುದು, ಹೋಗುವುದು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ನನ್ನ ಕೆಲಸ. ಅದರ ಕೊನೆಯ ಲೆಕ್ಕ ನಿನ್ನದು,” ಎಂದ ಪ್ರಯತ್ನ.

ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಏನಾಯಿತು ಗೊತ್ತೇ? ಗುಪ್ತಧನನಿಗೆ ಹೊಟ್ಟೆ ಕೆಟ್ಟಿತು. ಆ ದಿನವಿಡೀ ಅವನು ಒಂದು ತುತ್ತೂ ತಿನ್ನಲಾಗದೆ ಉಪವಾಸ ಇರಬೇಕಾಯಿತು. ಸೋಮಿಲಕನಿಗೆ ಹಾಕಿದ ಒಂದು ಊಟದ ಲೆಕ್ಕ ಹೀಗೆ ಸರಿಹೋಯಿತು!

ಉದಾರಿಯ ಮನೆ

ಸೋಮಿಲಕ ಆ ಮನೆ ಬಿಟ್ಟು ಉಪಭುಕ್ತಧನನ ಮನೆಗೆ ಹೋದ. ಉಪಭುಕ್ತಧನ ನಗುನಗುತ್ತಾ ಎದುರು ಬಂದು ಪ್ರೀತಿಯಿಂದ ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡ. ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬ ಊಟ ಹಾಕಿದ, ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆ ಕೊಟ್ಟ, ಮೆತ್ತನೆಯ ಹಾಸಿಗೆ ಹಾಸಿ ಕೊಟ್ಟ.

ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತೆ ಅದೇ ಇಬ್ಬರು. “ಪ್ರಯತ್ನ, ಉಪಭುಕ್ತಧನ ಇಂದು ಸೋಮಿಲಕನಿಗಾಗಿ ತುಂಬ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿದ್ದಾನೆ. ಕೈಯಲ್ಲಿದ್ದ ಹಣವನ್ನೆಲ್ಲ ಬಳಸಿಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ. ಈ ಖರ್ಚು ಹೇಗೆ ತುಂಬುತ್ತದೆ?” ಎಂದ ವಿಧಿ. “ನಾನು ಮಾಡಲೇಬೇಕಾಗಿತ್ತು, ವಿಧಿ. ಮುಂದಿನದು ನಿನ್ನದು,” ಎಂದ ಪ್ರಯತ್ನ.

ಬೆಳಗಾಗುತ್ತಲೇ ರಾಜನ ಸೇವಕನೊಬ್ಬ ಬಾಗಿಲಿಗೆ ಬಂದ. ರಾಜನು ಮೆಚ್ಚಿ ಕಳಿಸಿದ ಹಣದ ಚೀಲವನ್ನು ಅವನು ಉಪಭುಕ್ತಧನನ ಕೈಗಿಟ್ಟ.

ಇದನ್ನು ಕಂಡು ಸೋಮಿಲಕ ಯೋಚಿಸಿದ, “ಕೂಡಿಟ್ಟ ಹಣ ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಈ ಉಪಭುಕ್ತಧನನೇ ಆ ಜಿಪುಣ ಗುಪ್ತಧನನಿಗಿಂತ ಎಷ್ಟೋ ಮೇಲು. ಹಣದ ನಿಜವಾದ ಫಲ ಇರುವುದು ಇತರರಿಗೆ ಕೊಡುವುದರಲ್ಲಿ, ಸಂತೋಷದಿಂದ ಬಳಸುವುದರಲ್ಲಿ. ಬಚ್ಚಿಟ್ಟು ಕಾಯುವುದರಲ್ಲಿ ಏನು ಸುಖ?”

ಅವನು ಕೈಮುಗಿದು ಬೇಡಿಕೊಂಡ, “ಎಲ್ಲರ ಒಡೆಯನಾದ ದೇವರೇ, ನನ್ನನ್ನು ಉಪಭುಕ್ತಧನನಂತೆ ಮಾಡು. ನನ್ನ ಕೈಗೆ ಬಂದ ಹಣ ದಾನಕ್ಕೂ ಸಂತೋಷಕ್ಕೂ ಸಲ್ಲಲಿ.” ಅವನ ಬೇಡಿಕೆ ಹಾಗೆಯೇ ನೆರವೇರಿತು.

ಬಚ್ಚಿಟ್ಟ ಹಣಕ್ಕಿಂತ ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಹಣವೇ ದೊಡ್ಡದು ಎಂದು ಸೋಮಿಲಕ ಅಂದು ಕಲಿತ.